Cầu lông là gì? Hướng dẫn đầy đủ cho người mới bắt đầu

Cầu lông là môn thể thao dùng vợt tốc độ cao, trong đó hai người (đánh đơn) hoặc hai cặp (đánh đôi) đánh qua lại một vật có lông gọi là quả cầu, qua một tấm lưới cao khoảng 1,5 m, bằng những chiếc vợt nhẹ. Bạn ghi điểm khi cho cầu chạm sân đối phương trong vạch giới hạn. Môn này do Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF) quản lý và đã là môn thi Olympic từ năm 1992.

Đó là câu trả lời ngắn gọn. Nếu bạn từng vụt quả cầu ở sân sau nhà, bạn đã cảm nhận được nhịp điệu của trò chơi này. Nhưng cầu lông thật sự, chơi trên sân có kẻ vạch theo luật BWF, là một trong những môn nhanh nhất hành tinh. Ở trình độ chuyên nghiệp, cầu rời vợt với tốc độ hơn 300 km/h, và một pha cầu có thể chuyển từ cú bỏ nhỏ sát lưới sang cú đập trong tích tắc. Dưới đây là mọi thứ người mới cần hiểu, cùng cách để tự bắt đầu.

Đôi nét lịch sử và ai quản lý môn này

Trò chơi ngày nay bắt nguồn từ một thú tiêu khiển cổ tên là battledore and shuttlecock, nơi người chơi chỉ cần giữ cho quả cầu bay trên không bằng những chiếc vợt gỗ nhỏ. Các sĩ quan quân đội Anh ở Ấn Độ đã cải biên nó thành một môn có lưới và có tính thi đấu vào giữa thế kỷ 19. Tên gọi hiện đại đến từ Badminton House, dinh thự của Công tước Beaufort ở Gloucestershire, Anh, nơi môn này được chơi vào khoảng năm 1873.

Luật lệ được hệ thống hóa ở Anh, và môn này lan nhanh khắp châu Âu và châu Á. Ngày nay nó do Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF) quản lý, thành lập năm 1934 (ban đầu là Liên đoàn Cầu lông Quốc tế) và đặt trụ sở tại Kuala Lumpur, Malaysia. BWF soạn Luật Cầu lông, quản lý bảng xếp hạng thế giới và tổ chức các giải lớn như Giải vô địch Thế giới, Thomas Cup, Uber Cup và nội dung cầu lông tại Thế vận hội. Các quốc gia châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Nhật Bản, cùng Đan Mạch ở châu Âu, thống trị đấu trường đỉnh cao.

Dụng cụ bạn cần

Cầu lông rất dễ chuẩn bị dụng cụ. Có ba thứ làm nên môn này:

• Vợt. Vợt hiện đại rất nhẹ, thường 70 đến 100 gram, làm từ sợi carbon hoặc graphite. Đầu vợt hình bầu dục nhỏ, dây mảnh. Vì quả cầu rất nhẹ nên vợt không cần nặng; khả năng kiểm soát và tốc độ tay quan trọng hơn sức mạnh thô.
• Quả cầu (shuttlecock, còn gọi là cầu hay birdie). Đây là vật bạn đánh. Quả cầu truyền thống có 16 chiếc lông gắn vào một đế bần nhỏ, nặng từ 4,74 đến 5,50 gram theo luật BWF. Cầu lông vũ bay với lực cản đặc trưng khiến nó chậm lại ở cuối sân. Người mới và các câu lạc bộ thường dùng cầu nhựa (nylon) rẻ và bền hơn.
• Lưới. Một tấm lưới chia đôi sân theo chiều ngang. Lưới cao 1,55 m ở cột và võng nhẹ xuống 1,524 m ở giữa.

Một đôi giày sân có độ bám và đệm tốt hoàn thiện bộ dụng cụ, vì cầu lông đòi hỏi dừng, lao người và bật nhảy liên tục. Quần áo co giãn thoải mái, chuyển động cùng bạn tạo khác biệt thật sự trong những pha cầu dài.

Sân và kích thước sân

Sân cầu lông là một hình chữ nhật có kẻ vạch cho cả đánh đơn và đánh đôi. Toàn bộ sân dùng cho đánh đôi; đánh đơn dùng chiều rộng hẹp hơn một chút nhưng vẫn dùng hết chiều dài. Dưới đây là số đo chính thức của BWF.

Các vạch kẻ trên sân tạo ra ô giao cầu và biên ngoài. Một mẹo cho người mới: vạch biên dọc phía ngoài là “ngoài sân” khi đánh đơn nhưng “trong sân” khi đánh đôi, còn vạch giao cầu cuối sân thì ngược lại. Nghe rắc rối, nhưng sau vài ván mắt bạn sẽ quen với ô mình cần nhắm.

Cách chơi và mục tiêu cơ bản

Mục tiêu rất đơn giản. Đánh quả cầu qua lưới sao cho nó rơi trong sân đối phương, và cố ngăn họ làm điều tương tự với bạn. Một pha cầu bắt đầu bằng cú giao và kéo dài đến khi cầu chạm sàn, bay ra ngoài, hoặc có lỗi được bắt.

Một điểm kết thúc (và có người ghi điểm) khi:

• Cầu rơi trong vạch giới hạn ở phần sân đối phương.
• Đối phương đánh cầu vào lưới hoặc ra ngoài.
• Đối phương phạm lỗi, như chạm lưới bằng vợt hay người, đánh cầu hai lần, hoặc giao cầu sai luật.

Cú giao luôn là giao thấp tay. Theo luật BWF, toàn bộ quả cầu phải được đánh ở độ cao dưới 1,15 mét so với mặt sân tại thời điểm chạm cầu, để người giao không thể đập ngay quả mở màn. Khi điểm số chẵn, người giao đứng ở ô giao bên phải; khi lẻ, ở bên trái. Cầu giao phải bay chéo qua lưới vào ô đối diện. Khi pha cầu đã diễn ra, bạn có thể đánh cầu vào bất kỳ đâu trong sân đối phương.

Cách tính điểm rally tới 21

Cầu lông hiện đại dùng tính điểm rally, nghĩa là mỗi pha cầu đều có điểm bất kể ai giao. Cách này thay cho hệ thống cũ chỉ cho điểm khi giao cầu, áp dụng từ năm 2006, giúp trận đấu nhanh và dễ theo dõi hơn.

• Một trận đấu là thắng 2 trong 3 ván.
• Mỗi ván chơi tới 21 điểm.
• Phải thắng cách biệt 2 điểm. Vậy ở tỷ số 20-20, ván tiếp tục đến khi một bên dẫn hai điểm, ví dụ 22-20 hoặc 24-22.
• Có mức trần cứng ở 30. Ở 29-29, điểm ngay sau đó thắng ván, 30-29.
• Bên thắng pha cầu ghi điểm và được giao cầu tiếp.

Giữa các ván, hai bên đổi sân. Ở ván thứ ba quyết định, họ cũng đổi sân khi điểm dẫn đầu chạm mốc 11. Nếu muốn hiểu kỹ hơn, bài cách tính điểm cầu lông hướng dẫn từng tình huống kèm ví dụ.

Đánh đơn và đánh đôi, nói gọn

Cả hai nội dung dùng chung cách tính điểm, nhưng lối chơi rất khác nhau.

• Đánh đơn là trò chơi của sự kiên nhẫn, di chuyển và đặt cầu. Một người bao quát cả sân (hẹp hơn), nên các pha cầu thưởng cho thể lực và những góc đánh khôn ngoan kéo đối thủ chạy từ góc này sang góc kia. Xem bài luật cầu lông đánh đơn để biết chi tiết giao cầu và sân.
• Đánh đôi nhanh và giàu tính tấn công hơn. Hai người chia nhau sân rộng hơn, thường xoay giữa thế tấn công trước-sau và thế phòng thủ ngang hàng. Phản xạ và phối hợp quan trọng hơn khả năng chạy thuần túy. Bài luật cầu lông đánh đôi trình bày cách xoay vị trí và thứ tự giao cầu.

Mới với toàn bộ luật lệ? Hãy bắt đầu với bài tổng quan dễ hiểu luật cầu lông cơ bản trước khi bước lên sân.

Lợi ích sức khỏe

Cầu lông là một bài tập toàn thân thực thụ khoác áo một trò chơi vui. Vì bạn hầu như không ngừng di chuyển trong pha cầu, nó rèn thể lực tim mạch rất nhanh.

• Đốt calo. Chơi giải trí đốt khoảng 300 đến 450 calo mỗi giờ với một người trưởng thành trung bình, và những pha cầu thi đấu còn cao hơn, theo ước tính từ Harvard Health Publishing. Việc lao người và bứt tốc liên tục giữ nhịp tim luôn cao.
• Nhanh nhẹn và phối hợp. Việc đuổi theo quả cầu rèn bước chân, thăng bằng và khả năng phối hợp tay-mắt theo cách ít bài tập phòng gym nào sánh được.
• Sức mạnh và sức khỏe xương. Những cú bật, lao và vung trên đầu tác động lên chân, cơ trung tâm và vai, còn vận động chịu tải hỗ trợ mật độ xương.
• Tập trung tinh thần. Đọc đối thủ và phản ứng trong tích tắc mài giũa khả năng tập trung, và mặt cộng đồng của việc chơi ở câu lạc bộ tốt cho tâm trạng.

Vì các pha cầu dừng-chạy và bùng nổ, khởi động kỹ rất quan trọng. Làm nóng vai, hông và cổ chân trước khi chơi mạnh.

Cách bắt đầu

Bạn không cần nhiều để bắt đầu. Đây là một lộ trình đơn giản.

1. Sắm bộ khởi đầu. Một chiếc vợt giá rẻ và một ống cầu nylon là đủ cho vài tháng đầu. Thêm giày sân trong nhà khi bạn đã mê.
2. Tìm sân. Nhiều phòng gym, nhà văn hóa và trung tâm thể thao có kẻ vạch cầu lông trên sàn đa năng, và các câu lạc bộ luôn chào đón người mới trong những buổi giao lưu.
3. Học cách cầm vợt và các cú cơ bản. Cầm vợt thả lỏng và bước chân sạch luôn thắng sức mạnh thô. Bài kỹ thuật cầu lông cơ bản cho người mới trình bày cú phông cầu, bỏ nhỏ, đập và cú chặn lưới.
4. Chơi, rồi chơi thêm nữa. Cách nhanh nhất để tiến bộ là những trận giao hữu. Đánh với một người bạn, tính điểm, và các mẫu di chuyển sẽ dần thành hình.
5. Ăn mặc để vận động. Đồ tập thoáng khí, co giãn giữ bạn thoải mái suốt buổi dài. Xem những sản phẩm bán chạy của Olaben để chọn món chuyển động cùng bạn.

Câu hỏi thường gặp

Cầu lông có khó học không?

Không, phần cơ bản rất dễ nắm. Bạn có thể đánh qua lại và tính điểm ngay trong buổi đầu. Làm chủ bước chân, sự đánh lừa và sức mạnh của trình độ thi đấu thì mất nhiều năm, và đó là một phần khiến môn này luôn thú vị.

Shuttlecock và birdie khác nhau thế nào?

Chúng là một. “Shuttlecock” là thuật ngữ chính thức trong luật, “shuttle” là cách gọi tắt phổ biến, còn “birdie” là tên gọi thân mật thịnh hành ở Bắc Mỹ. Tiếng Việt thường gọi chung là quả cầu.

Lưới cầu lông cao bao nhiêu?

Lưới cầu lông cao 1,524 m ở giữa và 1,55 m ở cột, theo luật BWF.

Cầu lông chơi tới bao nhiêu điểm?

Mỗi ván chơi tới 21 điểm theo cách tính rally, và một trận là thắng 2 trong 3 ván. Phải thắng cách biệt hai điểm, với mức trần cứng ở 30.

Cầu lông có phải bài tập tốt không?

Có. Đây là hoạt động cường độ cao, toàn thân, cải thiện thể lực tim mạch, sự nhanh nhẹn và khả năng phối hợp, và có thể đốt vài trăm calo mỗi giờ tùy mức độ bạn chơi.

Có thể chơi cầu lông ngoài trời không?

Bạn có thể chơi giải trí ngoài trời, nhưng cầu lông thi đấu luôn diễn ra trong nhà vì quả cầu lông vũ nhẹ dễ bị làn gió nhẹ thổi lệch hướng.

Sẵn sàng ra sân chưa? Khi đã nắm luật, bước tiếp theo là kỹ thuật. Đọc thêm về các cú cơ bản cho người mới và chọn trang phục trong các sản phẩm bán chạy của Olaben.