Polyamide (nylon) mềm hơn, bền hơn và co giãn tốt hơn, nên cho cảm giác mượt và chịu ma sát tốt. Polyester thấm hút mồ hôi tốt hơn, khô nhanh hơn, giá rẻ hơn và giữ màu lâu hơn dưới nắng và qua nhiều lần giặt. Muốn legging mềm sát da thì chọn nylon. Muốn tập cardio ra nhiều mồ hôi và giữ họa tiết tươi màu thì chọn polyester.
Cả hai đều là sợi tổng hợp, và đều xuất hiện trên nhãn của gần như mọi chiếc legging, áo bra hay áo chạy bộ bạn đang có. Nhưng chúng hoạt động khác nhau, và sự khác biệt lộ rõ khi bạn đổ mồ hôi. Dưới đây là cách polyamide và polyester so kè nhau, mỗi loại được làm ra thế nào, và nên chọn loại nào cho cách bạn tập. Tìm hiểu kỹ hơn về sợi này trong bài polyamide là gì.
So sánh nhanh Polyamide và Polyester
|
Tiêu chí |
Polyamide (Nylon) |
Polyester |
|
Độ mềm |
Mềm, mượt như lụa |
Hơi cứng, nhiều kết cấu hơn |
|
Độ bền kéo |
Cao hơn, chịu mài mòn tốt nhất |
Bền, nhưng thua nylon |
|
Co giãn |
Đàn hồi và phục hồi tự nhiên hơn |
Ít co giãn, cần spandex để linh hoạt |
|
Thấm hút |
Hút nước nhiều hơn (~4%), thấm ít hơn |
Hầu như không hút (~0,4%), thấm tốt |
|
Tốc độ khô |
Khô chậm hơn |
Khô rất nhanh |
|
Độ bền dùng |
Rất tốt với ma sát, ít xù lông |
Rất tốt, không bị giãn dão |
|
Giữ form / chống nhăn |
Tốt, hơi mềm khi ẩm |
Xuất sắc, bật lại form, giữ dáng |
|
Chống nắng / màu |
Phai nhanh hơn dưới nắng gắt |
Giữ màu, bền màu dưới nắng hơn |
|
Giá |
Đắt hơn khi sản xuất |
Rẻ hơn, sản lượng lớn |
|
Bền vững |
Tái chế thành Econyl (nylon tái sinh) |
Tái chế thành rPET (từ chai nhựa) |
Con số về độ ẩm lấy từ chỉ số hồi ẩm tiêu chuẩn của sợi: nylon khoảng 4%, polyester khoảng 0,4%. Chính khác biệt này giải thích phần lớn sự đánh đổi. Nylon hút nước nhiều hơn nên mềm, mát nhưng khô chậm. Polyester đẩy nước ra nên đưa mồ hôi lên bề mặt và khô nhanh.
Mỗi loại được làm ra thế nào
Polyamide (nylon) là sợi tổng hợp hoàn toàn đầu tiên, do DuPont phát triển trong thập niên 1930. Nó được tạo ra bằng cách cho hai khối hóa học (một diamine và một diacid) phản ứng thành chuỗi polymer dài, rồi nấu chảy và kéo thành sợi. Kết quả là sợi mượt, bền, hơi đàn hồi, từng thay thế lụa trong tất và ở lại đến nay.
Polyester được kéo từ PET, cùng họ nhựa với chai nước ngọt. Nguyên liệu gốc dầu mỏ được trùng hợp, nấu chảy rồi ép thành sợi. Đây là loại sợi chủ lực của ngành dệt: Textile Exchange cho biết polyester chiếm hơn một nửa tổng lượng sợi sản xuất toàn cầu, một lý do khiến nó rẻ hơn nylon.
Trong đồ tập, không sợi nào làm tất cả một mình. Phần lớn đồ hiệu năng pha nylon hoặc polyester với spandex (còn gọi elastane hay Lycra) để co giãn bốn chiều. Sợi nền quyết định cảm giác; spandex quyết định độ linh hoạt.
Loại nào tốt hơn cho đồ tập?
Không có loại thắng tuyệt đối. Lựa chọn đúng tùy vào món đồ và mức đổ mồ hôi.
- Legging: Vải nylon-spandex thắng ở cảm giác mềm sát da và độ phục hồi không lộ khi squat, nên nhiều mẫu legging cao cấp ưu tiên polyamide. Legging polyester-spandex giữ họa tiết và màu lâu hơn, giá dễ chịu hơn. Xem cả hai kiểu trong bộ sưu tập legging nữ.
- Áo bra: Nylon dịu với da khi mặc lâu, còn phần polyester giúp đẩy mồ hôi khỏi vùng chân ngực. Nhiều áo bra kết hợp cả hai.
- Chạy bộ và cardio ra nhiều mồ hôi: Polyester thường thắng. Khô nhanh và thấm mạnh giúp áo chạy nhẹ và ít dính khi bạn ướt đẫm.
- Yoga và Pilates: Độ mềm và co giãn của nylon rất hợp các bài chậm, sát sàn. Xem thêm về chất liệu trong vải may đồ yoga.
Muốn phân tích rộng hơn theo từng loại sợi, bài vải nào tốt nhất cho đồ thể thao đi qua nhiều tình huống hơn.
Cách giặt và bảo quản
Cả hai đều dễ chăm, và vài thói quen giúp giữ hiệu năng:
- Giặt nước lạnh, chế độ nhẹ. Nhiệt là kẻ thù của sợi tổng hợp. Nước lạnh bảo vệ độ co giãn và màu.
- Bỏ nước xả vải. Nó phủ lên sợi và cản thấm hút, làm mất điểm mạnh của polyester.
- Phơi khô tự nhiên khi có thể. Nhiệt sấy cao có thể làm yếu nylon theo thời gian và giữ mùi. Polyester khô nhanh nên hiếm khi cần máy sấy.
- Lộn trái khi giặt và tách đồ nhiều mồ hôi. Cách này giảm xù lông và ma sát, nhất là với nylon.
- Dùng bột giặt dịu để khử mùi. Polyester dễ giữ mùi cơ thể hơn nylon, nên thỉnh thoảng giặt loại chuyên đồ thể thao sẽ giúp ích.
Nylon chịu mài mòn tốt hơn nên bền với ma sát và mặc lặp lại. Polyester giữ form tốt và không bị giãn dão, nên đúng dáng qua nhiều lần giặt.
Bền vững: Econyl và rPET
Cả hai sợi đều bắt đầu từ nhựa gốc dầu mỏ, nên lựa chọn xanh hơn là phiên bản tái chế của mỗi loại.
- Nylon tái chế (Econyl): Do công ty Ý Aquafil sản xuất, Econyl tái sinh nylon từ rác thải như lưới đánh cá bỏ đi, vụn vải và nhựa công nghiệp. Aquafil cho biết quy trình có thể lặp lại nhiều lần mà không giảm chất lượng, và giảm tác động làm nóng toàn cầu so với nylon mới từ dầu.
- Polyester tái chế (rPET): Kéo từ chai nhựa đã dùng và rác PET khác. Rất phổ biến, giúp giảm chai nhựa ra bãi rác và thường tốn ít năng lượng hơn polyester nguyên sinh.
Nếu tính bền vững là yếu tố quyết định, hãy tìm chữ Econyl hoặc rPET trên nhãn thay vì nylon hay polyester thường. Bài so sánh chất liệu đồ tập nói kỹ hơn về các lựa chọn tái chế.
Câu hỏi thường gặp
Polyamide có phải là nylon không?
Đúng. Nylon là một loại polyamide, và trong ngành may hai từ này dùng thay cho nhau. Nhãn ghi “polyamide” nghĩa là giống hệt nhãn ghi “nylon”.
Loại nào ấm hơn, polyamide hay polyester?
Khá sát nhau, nhưng polyester thường ấm hơn một chút và giữ nhiệt tốt hơn, nên xuất hiện trong nỉ lông và lớp lót giữ ấm. Nylon cho cảm giác mát và mượt hơn khi tiếp da.
Loại nào tốt hơn khi tập ra nhiều mồ hôi?
Polyester trong hầu hết trường hợp. Nó hút rất ít nước, đẩy mồ hôi lên bề mặt và khô nhanh, nên nhẹ hơn khi tập cường độ cao và chạy bộ.
Polyamide hay polyester bền hơn?
Cả hai đều bền. Nylon chịu mài mòn và ít xù lông hơn, nên thắng ở nơi có ma sát. Polyester ít giãn dão và giữ form, giữ màu lâu hơn, nhất là dưới nắng.
Loại nào mềm hơn cho legging?
Polyamide. Bề mặt mượt như lụa và độ co giãn tự nhiên tạo cảm giác sát da mềm mại, nên nhiều mẫu legging mềm ưu tiên vải nylon-spandex.
Lời kết
Polyamide và polyester không hẳn là đối thủ, mà là hai công cụ cho hai việc khác nhau. Chọn nylon khi muốn mềm, co giãn và cảm giác mượt bền với ma sát. Chọn polyester khi muốn khô nhanh, thấm mạnh, giữ màu và giá tốt hơn. Nhiều mẫu đồ tập tốt nhất pha cả hai cùng chút spandex, nên bạn thường có điểm mạnh của cả hai trong một chiếc legging hay áo bra. Đọc nhãn, ghép sợi với môn tập, và bạn sẽ chọn đúng mỗi lần.
