Tennis là một trong những môn thể thao phổ biến và năng động nhất trên thế giới, được hàng triệu người ở mọi lứa tuổi chơi ở cả hình thức giải trí lẫn chuyên nghiệp. Từ những sân tennis địa phương cho đến các giải đấu quốc tế, môn thể thao này luôn mang nhịp độ nhanh, đòi hỏi chiến thuật và có sức cuốn hút cao. Tuy nhiên, đối với người mới bắt đầu, tennis thường gây cảm giác khó hiểu và choáng ngợp do hệ thống tính điểm đặc biệt cùng nhiều thuật ngữ lạ. Những khái niệm như love, deuce, ace hay let xuất hiện thường xuyên trong các trận đấu nhưng lại khiến người chơi và người xem mới không nắm rõ điều gì đang diễn ra trên sân. Vì vậy, việc hiểu rõ luật tennis cơ bản chính là bước khởi đầu quan trọng để bạn có thể tiếp cận và tận hưởng môn thể thao này một cách tự tin và rõ ràng hơn.
Tennis Là Gì Và Được Chơi Như Thế Nào?
Tennis là một môn thể thao dùng vợt mang tính linh hoạt, có thể chơi theo hình thức đánh đơn hoặc đánh đôi, với mục tiêu chính là đưa bóng sang phần sân đối phương sao cho họ không thể đánh trả. Về bản chất, tennis là trò chơi của sự di chuyển, căn thời điểm và khả năng kiểm soát, trong đó người chơi sử dụng tốc độ, hướng đánh và chiến thuật để giành lợi thế. Trận đấu diễn ra trên một sân hình chữ nhật được chia đôi bởi lưới, và mỗi cú đánh đều có thể được tận dụng để gây áp lực hoặc tạo cơ hội ghi điểm.
Mỗi điểm bắt đầu bằng một cú giao bóng và tiếp diễn bằng loạt đánh qua lại, trong đó người chơi chỉ được để bóng nảy một lần trước khi đánh trả. Điểm số được tính khi đối phương đánh hụt bóng, đánh bóng ra ngoài ranh giới sân hoặc không thể trả bóng hợp lệ. Mặc dù tennis khá dễ để bắt đầu, nhưng để chơi giỏi đòi hỏi sự luyện tập, khả năng quan sát và tính ổn định, giúp người chơi dần xây dựng sự tự tin và hiểu rõ hơn cách một ván đấu hay một trận đấu được quyết định.
Bố cục sân tennis cơ bản
Hiểu rõ bố cục sân tennis là một phần nền tảng khi học luật tennis cơ bản, bởi kích thước sân và các vạch kẻ sẽ quyết định cú đánh hợp lệ hay ngoài sân.
- Chiều rộng sân đánh đơn: 27 feet (khoảng 8,23 mét)
- Chiều rộng sân đánh đôi: 36 feet (khoảng 10,97 mét), bao gồm phần hành lang đánh đôi
- Cú giao bóng bắt buộc phải rơi vào ô giao bóng chéo sân
- Bóng chạm vạch được tính là trong sân, không phải ngoài sân
Dụng cụ tennis cơ bản
Việc tìm hiểu dụng cụ tennis là một bước quan trọng để nắm vững luật tennis cơ bản, bởi các quy định chính thức xác định rõ những gì được phép và không được phép sử dụng khi thi đấu.
- Bóng tennis được tiêu chuẩn hóa theo quy định của Liên đoàn Quần vợt Quốc tế. Một quả bóng hợp lệ phải có trọng lượng từ 56 đến 59,4 gram và đường kính từ 6,54 đến 6,86 centimet. Những thông số này giúp đảm bảo độ nảy và tốc độ ổn định của bóng trên các loại mặt sân và trong những điều kiện thi đấu khác nhau. Về màu sắc, bóng tennis thường có màu vàng để người chơi và khán giả dễ quan sát hơn, tuy nhiên bóng màu trắng vẫn được chấp nhận theo luật tennis cơ bản, đặc biệt trong một số bối cảnh truyền thống hoặc thi đấu trong nhà.
- Vợt tennis cũng đóng vai trò quan trọng không kém và phải tuân theo giới hạn kích thước cụ thể để được xem là hợp lệ. Theo quy định, vợt không được dài quá 73,7 centimet và rộng quá 31,7 centimet. Những giới hạn này nhằm ngăn chặn việc sử dụng vợt quá khổ gây lợi thế không công bằng, đồng thời giúp người chơi giữ được sự cân bằng và khả năng kiểm soát trong từng cú đánh.
Giao bóng: Cách một trận tennis bắt đầu
Trong tennis, mỗi điểm số đều bắt đầu bằng một cú giao bóng, khiến kỹ thuật này trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất cần hiểu khi học luật tennis cơ bản. Giao bóng không chỉ đơn thuần là cách khởi đầu pha đánh mà còn thiết lập nhịp độ cho toàn bộ điểm đấu và có thể tạo lợi thế ngay lập tức nếu được thực hiện đúng. Chính vì tầm quan trọng đó, giao bóng được điều chỉnh bởi nhiều quy tắc cụ thể mà mọi người chơi đều phải tuân thủ.
Luật giao bóng
- Người giao bóng phải đứng sau vạch cuối sân khi thực hiện cú giao
- Cú giao bóng phải đánh chéo sân, bóng rơi vào ô giao bóng của đối phương
- Vị trí giao bóng luân phiên bên phải và bên trái vạch cuối sân sau mỗi điểm
Hai lần giao bóng
- Mỗi điểm, người chơi được tối đa hai lần giao bóng hợp lệ
- Nếu lần giao thứ nhất bị lỗi, người chơi được thực hiện lần giao thứ hai
- Nếu cả hai lần giao đều lỗi, được gọi là lỗi giao bóng kép, và đối thủ giành điểm
Các thuật ngữ giao bóng thường gặp
- Lỗi giao bóng (Fault): Bóng ra ngoài, chạm lưới, hoặc người giao dẫm vạch cuối sân khi đánh bóng
- Lỗi giao bóng kép (Double Fault): Cả hai lần giao bóng đều không hợp lệ
- Giao lại (Let): Bóng chạm lưới nhưng vẫn rơi đúng vào ô giao bóng; cú giao được thực hiện lại
- Giao bóng ăn điểm trực tiếp (Ace): Cú giao hợp lệ mà người đỡ bóng không chạm được bóng
Pha đánh qua lại (Rally): Điều gì xảy ra sau cú giao bóng tennis?
Sau khi cú giao bóng hợp lệ được đỡ lại, điểm đấu sẽ tiếp diễn trong pha đánh qua lại, khi cả hai bên luân phiên đánh bóng qua lưới. Hiểu rõ cách diễn ra của pha đánh này là phần cốt lõi trong việc học luật tennis cơ bản, bởi phần lớn điểm số được quyết định ở giai đoạn này chứ không phải ngay từ cú giao bóng. Trong pha đánh qua lại, người chơi tập trung vào vị trí bóng, tốc độ và sự ổn định, đồng thời luôn giữ bóng trong phạm vi sân hợp lệ.
- Bóng chỉ được nảy một lần trước khi người chơi đánh trả
- Bóng chạm bất kỳ vạch nào đều được tính là trong sân, không bị coi là ra ngoài
- Trong pha đánh qua lại, bóng có thể chạm lưới nhưng vẫn hợp lệ nếu rơi vào trong sân đối phương
Bạn sẽ mất điểm nếu:
- Đánh bóng ra ngoài sân
- Đánh bóng hai lần trong cùng một cú đánh
- Chạm vào lưới bằng cơ thể, vợt hoặc trang phục
- Đánh bóng khi bóng chưa qua lưới sang phần sân của mình
Giải thích cơ bản cách tính điểm trong tennis
Cách tính điểm trong tennis là một trong những đặc điểm độc đáo và dễ nhận biết nhất của môn thể thao này, nhưng cũng thường khiến người mới chơi cảm thấy khó làm quen lúc ban đầu. Khác với nhiều môn thể thao sử dụng cách đếm số đơn giản, tennis tuân theo cấu trúc tính điểm truyền thống đã được duy trì qua nhiều thế kỷ. Việc hiểu rõ cách tính điểm, tính ván và các tình huống tính điểm đặc biệt là điều cần thiết để nắm được diễn biến trận đấu và xác định người chiến thắng theo luật tennis cơ bản.
Giá trị điểm số
- 0 điểm = Love (không điểm)
- 1 điểm = 15
- 2 điểm = 30
- 3 điểm = 40
- 4 điểm = Thắng game, nhưng phải hơn đối thủ ít nhất 2 điểm
Deuce và Advantage
- Deuce: Tỷ số 40–40
- Advantage (lợi điểm):
- Ad-In: Người giao bóng thắng điểm
- Ad-Out: Người đỡ giao bóng thắng điểm
- Để thắng game sau khi vào deuce, người chơi phải thắng liên tiếp 2 điểm
Trong tennis, một trận đấu được xây dựng theo cấu trúc nhiều tầng, bắt đầu từ điểm (point), sau đó cộng dồn thành game, set, và cuối cùng là trận đấu (match). Một game được thắng khi người chơi giành ít nhất bốn điểm và dẫn trước đối thủ hai điểm. Khi đã thắng đủ sáu game và hơn đối phương tối thiểu hai game, người chơi sẽ thắng một set; nếu hai bên hòa 6–6, loạt tie-break sẽ được áp dụng để phân định set thắng. Một trận tennis thường được quyết định theo thể thức thắng 2 trên 3 set, tuy nhiên ở một số giải đấu lớn, đặc biệt là đơn nam tại các giải Grand Slam, thể thức thắng 3 trên 5 set được sử dụng.
Những cú đánh tennis cơ bản cần biết
Để hiểu rõ cách chơi tennis, người mới bắt đầu cần làm quen với những cú đánh phổ biến nhất, vì chính các cú đánh này tạo nên nhịp độ, chiến thuật và dòng chảy của pha bóng. Việc biết khi nào và cách sử dụng từng cú đánh giúp người chơi dễ theo dõi trận đấu hơn và áp dụng luật tennis cơ bản một cách tự tin trong thực tế.
- Cú thuận tay thường là cú đánh đầu tiên người chơi học và được xem là tự nhiên, mạnh mẽ nhất đối với đa số người mới. Cú đánh này được thực hiện từ bên tay thuận, với động tác vung vợt về phía trước để tạo tốc độ và độ xoáy.
- Cú trái tay được đánh từ bên tay không thuận, với bóng đi ngang qua thân người. Người chơi có thể sử dụng trái tay một tay hoặc hai tay, tùy theo thể lực và kỹ thuật.
- Cú bỏ nhỏ là cú đánh nhẹ, tinh tế, đưa bóng rơi ngay sau lưới, buộc đối phương phải lao lên phía trước thật nhanh. Cú đánh này đặc biệt hiệu quả khi đối thủ đứng quá sâu sau vạch cuối sân.
- Cú đập trên cao là cú đánh mạnh và dứt điểm, thường được sử dụng khi đối phương đánh bóng bổng cao. Động tác của cú đánh này khá giống với giao bóng, với mục tiêu kết thúc pha bóng ngay lập tức.
- Cú cắt bóng là cú đánh có độ xoáy ngược, khiến bóng bay thấp và chậm lại sau khi nảy. Cú đánh này thường dùng để phá nhịp đối phương, kéo dài pha bóng hoặc tạo thời gian điều chỉnh vị trí trên sân.
Tóm tắt luật tennis cơ bản
- Luôn đánh bóng trước lần nảy thứ hai: Trong tennis, mỗi người chơi chỉ được phép để bóng nảy một lần trên phần sân của mình trước khi đánh trả. Nếu bóng nảy hai lần, người chơi đó mất điểm ngay lập tức, dù bóng có còn nằm trong sân hay không. Đây là nguyên tắc cơ bản trong luật tennis cơ bản.
- Bóng chạm vạch vẫn được tính trong sân: Nếu bóng chạm vào bất kỳ phần nào của vạch sân, cú đánh đó vẫn được coi là hợp lệ và pha bóng tiếp tục. Quy định này áp dụng cho cú giao bóng lẫn pha đánh qua lại, đóng vai trò quan trọng trong việc phân xử công bằng theo luật tennis cơ bản.
- Không được chạm vào lưới: Người chơi không được chạm lưới bằng cơ thể, vợt hoặc quần áo khi pha bóng vẫn đang diễn ra. Chỉ cần chạm lưới, người chơi sẽ thua điểm ngay, kể cả khi cú đánh vừa thực hiện rơi trong sân đối phương.
- Giao bóng luân phiên hai bên sân: Người giao bóng phải luân phiên giao từ bên phải và bên trái của vạch cuối sân sau mỗi điểm trong cùng một ván. Trật tự này được duy trì xuyên suốt ván đấu theo đúng luật tennis cơ bản.
- Điểm số của người giao bóng được đọc trước: Khi công bố tỷ số, điểm của người giao bóng luôn được xướng lên trước, sau đó mới đến điểm của người đỡ giao bóng. Quy ước này giúp người chơi và khán giả theo dõi trận đấu dễ dàng hơn.
- Đổi bên sân sau các ván có số lẻ: Người chơi sẽ đổi bên sân sau các ván thứ 1, 3, 5…. Quy định này nhằm cân bằng các yếu tố bên ngoài như ánh nắng, gió hoặc mặt sân, đảm bảo tính công bằng trong thi đấu.
Tổng kết về luật tennis cơ bản
Hiểu rõ luật tennis cơ bản là nền tảng để thực sự tận hưởng môn tennis, dù bạn lần đầu bước ra sân hay đang theo dõi một trận đấu mang tính cạnh tranh với góc nhìn am hiểu hơn. Thay vì bối rối về việc điều gì được phép hay không, bạn có thể tập trung cảm nhận nhịp độ của trận đấu, những lựa chọn chiến thuật của người chơi và yêu cầu thể lực ẩn sau mỗi cú đánh.
Khi kiến thức về luật tennis cơ bản ngày càng vững chắc, sự chú ý của bạn sẽ tự nhiên chuyển sang kỹ thuật, khả năng di chuyển và sự ổn định trong lối chơi. Đây cũng là giai đoạn mà trang thiết bị và trang phục phù hợp bắt đầu tạo ra khác biệt rõ rệt về sự thoải mái lẫn hiệu suất. Việc lựa chọn quần áo tennis thoải mái, đúng chuẩn sân đấu là điều cần thiết khi ra sân. Những thiết kế được tối ưu như váy liền tennis, chân váy, cùng quần áo thể thao dành cho nam và nữ phù hợp từ Olaben giúp người chơi vận động linh hoạt, tuân thủ quy định sân bãi và duy trì sự tập trung tối đa trong suốt trận đấu.
Theo thời gian, việc làm chủ luật tennis cơ bản sẽ mở ra cánh cửa đến tư duy chiến thuật sâu hơn, lựa chọn cú đánh thông minh hơn và niềm vui lớn hơn trong luyện tập cũng như thi đấu. Với sự rèn luyện đều đặn, trang bị phù hợp và hiểu biết vững vàng về cấu trúc của môn thể thao này, tennis sẽ dần chuyển từ một tập hợp các quy tắc xa lạ thành một môn thể thao gắn bó lâu dài, giúp xây dựng kỷ luật, thể lực và niềm đam mê, cả trên sân lẫn trong cuộc sống thường ngày.
