Golf là môn thể thao ngoài trời, trong đó người chơi dùng gậy đánh một quả bóng nhỏ vào một chuỗi lỗ, thường là 18 lỗ, với số gậy ít nhất có thể. Nó kết hợp sự chính xác, chiến thuật và một quãng đi bộ dài quanh sân. Hầu như ai cũng chơi được, để giải trí hay thi đấu, ở gần như mọi lứa tuổi.
Đó là phần ngắn gọn. Phần còn lại của bài này sẽ giải thích golf ra đời từ đâu, sân và cách tính điểm hoạt động thế nào, các loại gậy bạn mang theo, luật và phép lịch sự giúp vòng đấu trôi chảy, và cách đơn giản nhất để bắt đầu nếu bạn chưa từng cầm gậy.
Lịch Sử Ngắn Gọn và Ai Điều Hành Môn Này
Golf hiện đại bắt nguồn từ Scotland thế kỷ 15, nơi người chơi đánh bóng quanh vùng đất ven biển gần St Andrews. Sân Old Course ở đó thường được gọi là cái nôi của golf. Trò chơi lan theo Đế quốc Anh, đến Mỹ vào cuối những năm 1800, và nay được chơi ở hơn 200 quốc gia.
Hai tổ chức viết và duy trì luật. USGA (Hiệp hội Golf Hoa Kỳ), thành lập năm 1894, điều hành môn này ở Mỹ và Mexico. R&A, đặt tại St Andrews, điều hành gần như phần còn lại của thế giới. Từ năm 1952, hai bên cùng phát hành một bộ Luật Golf chung, nên trò chơi diễn ra như nhau từ một sân công cộng ở Ohio đến một sân ven biển ở Scotland. Họ cũng tổ chức các giải major, trong đó có U.S. Open và The Open Championship.
Mục Tiêu và Sân Golf
Mục tiêu rất dễ nói: đưa bóng từ điểm xuất phát vào lỗ với số gậy ít nhất. Mỗi lần bạn vung gậy có ý định đánh bóng, đó tính là một gậy. Cộng tổng số gậy qua tất cả các lỗ, ai ít nhất thì thắng.
Một sân đầy đủ có 18 lỗ, dù sân 9 lỗ cũng phổ biến cho vòng đấu ngắn. Mỗi lỗ được đánh giá theo par, số gậy mà một tay golf giỏi được kỳ vọng cần đến. Phần lớn các lỗ là par 3, par 4 hoặc par 5, và một sân 18 lỗ chuẩn thường có tổng par từ 70 đến 72.
Mỗi lỗ gồm vài khu vực riêng biệt:
- Tee box. Khu xuất phát bằng phẳng, nơi bạn đánh cú đầu tiên từ một cái chốt nhỏ gọi là tee.
- Fairway. Dải cỏ cắt gọn, chăm sóc kỹ giữa tee và green. Bóng nằm đây cho bạn cú tiếp theo sạch sẽ nhất.
- Rough. Cỏ dài viền quanh fairway. Khó đánh hơn, là hình phạt cho một cú lệch.
- Green. Vùng cỏ rất ngắn, mượt quanh lỗ, nơi bạn gạt (putt) bóng vào. Lỗ được đánh dấu bằng cờ.
- Chướng ngại (hazard). Hố cát (bunker) và chướng ngại nước làm tăng độ khó, khiến bạn tốn gậy nếu rơi vào.
Đọc sân và chọn gậy để đánh là một phần lớn của trò chơi. Xem toàn bộ luật một vòng đấu ở bài luật golf 18 lỗ.
Cách Tính Điểm
Cách tính điểm golf ngược với hầu hết các môn: số càng thấp càng tốt. Điểm mỗi lỗ được mô tả tương đối so với par, và các thuật ngữ này xuất hiện liên tục, nên đáng học thuộc sớm. Bảng dưới lấy một lỗ par 4 làm ví dụ.
|
Thuật ngữ |
Nghĩa |
Điểm ở lỗ par 4 |
|
Par |
Điểm kỳ vọng cho lỗ |
4 gậy |
|
Birdie |
Ít hơn par một gậy |
3 gậy |
|
Eagle |
Ít hơn par hai gậy |
2 gậy |
|
Bogey |
Nhiều hơn par một gậy |
5 gậy |
|
Double bogey |
Nhiều hơn par hai gậy |
6 gậy |
Cộng số gậy của mọi lỗ để ra tổng điểm. Nếu một sân par 72 khiến bạn mất 90 gậy, bạn “hơn par 18 gậy,” thường viết là +18. Người mới thường có điểm cao hơn par khá nhiều lúc đầu, và điều đó hoàn toàn bình thường. Muốn nắm bộ từ vựng rộng hơn bạn sẽ nghe trên sân, từ “fore” đến “mulligan,” xem thuật ngữ golf từ A đến Z.
Các Loại Gậy Cơ Bản
Bạn được mang tối đa 14 gậy trong túi, mỗi cây phục vụ một khoảng cách và tình huống khác nhau. Chúng chia thành bốn nhóm lớn:
- Gậy gỗ (woods). Gậy đầu to cho các cú xa nhất. Driver, dùng ở tee, là cây đánh xa nhất.
- Gậy sắt (irons). Đánh số khoảng 3 đến 9, phủ khoảng cách trung bình và cú tiếp cận. Số càng cao thì cú càng ngắn và cao hơn.
- Gậy wedge. Gậy sắt tầm ngắn với độ loft lớn, dùng cho cú chip gần green và cú thoát khỏi bunker.
- Gậy gạt (putter). Gậy mặt phẳng lăn bóng trên green và vào lỗ.
Người mới không cần bộ đầy đủ để bắt đầu. Một driver, vài gậy sắt, một wedge và một putter đủ cho phần lớn tình huống. Xem phân tích kỹ hơn về từng loại gậy ở bài phân biệt các loại gậy golf.
Luật Cơ Bản và Phép Lịch Sự
Luật khá chi tiết, nhưng một số ít bao quát phần lớn vòng đấu:
- Đánh bóng ở đúng vị trí nó nằm. Nhìn chung bạn không được di chuyển hay cải thiện vị trí bóng.
- Đếm mọi gậy, kể cả cú vung trượt bóng.
- Bóng ra ngoài biên và bóng mất bị cộng gậy phạt.
- Chướng ngại nước và bunker có luật giải thoát riêng, nhưng thường tốn một gậy.
Phép lịch sự quan trọng ngang luật, vì golf dựa trên việc người chơi tự giác:
- Giữ nhịp. Sẵn sàng đánh khi đến lượt, và nhường nhóm chơi nhanh hơn vượt lên.
- Giữ yên lặng và bất động khi người khác đang vung gậy.
- Chăm sóc sân. Đặt lại mảng cỏ bị đánh bật, cào lại bunker sau khi rời đi, và sửa vết bóng trên green.
- Chú ý an toàn. Hô “fore” nếu bóng bay về phía người chơi khác.
Phép lịch sự tốt là điều biến golf thành một trò chơi thư thái, thân thiện thay vì chậm chạp, bực bội.
Lợi Ích Sức Khỏe và Xã Hội
Golf nhẹ nhàng với cơ thể nhưng đòi hỏi bất ngờ qua 18 lỗ. Đi bộ trọn một sân dài khoảng 6 đến 8 km, và người đi bộ thay vì dùng xe điện có thể tích lũy số bước đáng kể. Một tổng quan lớn đăng trên British Journal of Sports Medicine gắn việc chơi golf đều đặn với tuổi thọ cao hơn cùng sức khỏe tim và tinh thần tốt hơn, phần lớn nhờ hoạt động đều, ít va chạm đó.
Đây cũng là một trong những môn giàu tính xã hội nhất. Một vòng đấu kéo dài khoảng bốn giờ, rất nhiều thời gian thong thả để dành cho bạn bè, gia đình hay đối tác mới. Nhịp độ này hợp cho trò chuyện thật sự, và hệ thống handicap cho phép người mới và người dày dạn cùng có một trận đấu công bằng. Thêm không khí trong lành và thời gian ngoài trời, dễ hiểu vì sao nhiều người chơi cả đời.
Người Mới Bắt Đầu Thế Nào
Bạn không cần mua thẻ thành viên câu lạc bộ hay cả túi gậy để thử golf. Đây là thứ tự hợp lý:
- Học một hai buổi. Một huấn luyện viên có chuyên môn hoặc golf thủ chuyên nghiệp sẽ chỉnh grip, tư thế đứng và cú vung đúng ngay từ đầu, tiết kiệm cho bạn nhiều tháng bực bội. Lớp nhóm rẻ hơn học riêng và vẫn tốt cho phần căn bản.
- Tập ở sân tập (driving range). Sân tập cho bạn đánh hết xô bóng này đến xô khác mà không phải chạy nhặt khắp sân. Đây là nơi bạn xây một cú vung lặp lại được. Bài kỹ thuật golf căn bản cho người mới hướng dẫn cú vung từng bước.
- Bắt đầu trên sân ngắn. Sân par-3 hoặc sân executive thân thiện và nhanh hơn sân thi đấu, nên bạn dành nhiều thời gian học hơn là đi tìm bóng.
- Ăn mặc phù hợp. Phần lớn sân yêu cầu áo có cổ và trang phục thoải mái, co giãn. Xem mặc gì khi chơi golf để đến sân trong tư thế sẵn sàng.
- Thuê hoặc mượn gậy cho vài buổi đầu trước khi bỏ tiền mua bộ riêng.
Trang phục thoải mái, thoáng khí làm quãng đi bộ dài dễ chịu hơn nhiều. Xem các sản phẩm bán chạy nhất của Olaben để chọn món chuyển động cùng bạn suốt vòng đấu.
Câu Hỏi Thường Gặp
Mục tiêu chính của golf là gì?
Đưa bóng vào mỗi lỗ với số gậy ít nhất có thể. Bạn chơi hết các lỗ trên sân, thường là 18, cộng tổng số gậy, ai điểm thấp nhất thì thắng.
Vì sao golf có 18 lỗ?
Con số đến từ sân Old Course ở St Andrews, Scotland, nơi chốt lại 18 lỗ vào thế kỷ 18. Các sân khác chép theo cách bố trí đó, và 18 dần trở thành chuẩn toàn cầu cho một vòng đầy đủ.
Golf có khó học với người mới không?
Golf cần kiên nhẫn, nhưng phần căn bản khá dễ tiếp cận. Vài buổi học và thời gian đều đặn ở sân tập giúp ích rất nhiều. Gần như ai cũng có điểm cao hơn par lúc đầu, nên hãy xem những vòng đầu là tập luyện, không phải bài kiểm tra.
Một vòng golf mất bao lâu?
Một vòng 18 lỗ đầy đủ thường mất khoảng bốn đến bốn tiếng rưỡi, tùy sân và mức đông. Vòng 9 lỗ mất khoảng một nửa, là lựa chọn tốt khi bạn ít thời gian.
Par, birdie và bogey là gì?
Par là điểm kỳ vọng cho một lỗ. Birdie là ít hơn par một gậy, còn bogey là nhiều hơn par một gậy. Eagle là ít hơn hai gậy, và double bogey là nhiều hơn hai gậy.
